Zeggenschap: vanzelfsprekend verder voor de zorg van morgen

Nieuws

30-06-2026

Op 8 juni vond het slotcongres van het Landelijk Actieplan Zeggenschap (LAZ) plaats. Met ruim 800 deelnemers was het een dag vol ontmoeting, inspiratie en reflectie. Het congres luidt een volgende fase in. Het gaat vanaf nu nog meer om het borgen en verder versterken van zeggenschap in de dagelijkse praktijk van zorgorganisaties. De NVZ blijft zich hier, samen met andere LAZ-partijen, voor inzetten.

Tijdens het congres werden de resultaten van 4 jaar LAZ gepresenteerd. “De discussie over het belang van zeggenschap hoeven we niet meer te voeren”, zei programmaleider Annamarike Seller-Boersma. “We zien in de praktijk dat professionals beter tot hun recht komen, dat de kwaliteit van zorg verbetert en dat mensen minder snel vertrekken.” Een overzicht van de resultaten en aanknopingspunten om professionele zeggenschap te versterken staat in het boek Zo versterk je zeggenschap. Minister Sterk van Langdurige Zorg nam het eerste exemplaar in ontvangst.

Terugblik: wat is bereikt?

In de afgelopen vier jaar heeft het LAZ een belangrijke bijdrage geleverd aan het versterken van de positie van verpleegkundigen en verzorgenden. Veel zorgorganisaties hebben, mede dankzij het LAZ en subsidie van VWS, projecten opgezet. Ook NVZ-leden hebben hiervan gebruik gemaakt (zie ook verder onder Lees meer). Zeggenschap is hoog op de agenda gekomen, zeggenschapsstructuren zijn ingericht en de beroepsgroep laat zich nadrukkelijker horen.

Een belangrijke piketpaal is drie jaar geleden geslagen: op 1 juli 2023 werd zeggenschap wettelijk verankerd in de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz). Daarmee werd zeggenschap expliciet gekoppeld aan kwaliteit van zorg, en kunnen organisaties bevraagd worden hoe zij met zeggenschap aantoonbaar aan de slag zijn. Hoewel dit nog niet overal bekend is, vormt het een stevige basis voor de verdere doorvoering van professionele zeggenschap.

Tijdens het congres werd duidelijk dat de beweging die met het LAZ is ingezet, breder is geworden dan het programma zelf. De betrokken partijen, waaronder de NVZ, hebben uitgesproken elkaar ook na afronding te blijven opzoeken om zeggenschap blijvend te agenderen en te versterken.

Stand van zaken: waar staan we nu?

In veel ziekenhuizen zien we dat verpleegkundigen inmiddels beter vertegenwoordigd zijn in besluitvorming. In de paneldiscussie met bestuurders blikte Vivian Broex (lid bac Arbeid, namens de NVZ) hierop terug: “Ik zie de beweging dat verpleegkundigen nu net zo vertegenwoordigd zijn als medisch specialisten. Maar we hebben nog wel wat te doen.”

Die volgende stap zit vooral in de inhoudelijke invulling van zeggenschap. Het gaat niet alleen om aanwezigheid aan tafel, maar om het daadwerkelijk laten doorklinken van de stem van de hele beroepsgroep in de praktijk en in beleid. Dat vraagt om duidelijke standpunten, goede achterbanraadpleging en steun vanuit raden van bestuur en medisch specialisten.

Tegelijk klinkt er optimisme. De energie in de sector is groot. Zoals Vivian Broex het verwoordde: “Het is verslavend leuk om die beweging te zien en juist de praktijk te horen.” Zeggenschap wordt steeds meer gezien als een gedeelde verantwoordelijkheid en als essentieel onderdeel van toekomstbestendige zorg.

Vooruitblik: hoe gaan we verder?

De komende periode staat in het teken van bestendigen en verdiepen. Voor de NVZ ligt de focus op twee lijnen. De ene lijn is het ondersteunen van bestuurders en professionals: handvatten bieden om ruimte te maken voor verschillende perspectieven en deze structureel te benutten. De andere lijn is het delen en opschalen van goede voorbeelden: initiatieven zichtbaar maken die werken in de praktijk.

Zeggenschap is geen project of programma, maar een blijvende beweging. De fundamenten zijn gelegd - wettelijk, organisatorisch en cultureel - maar het echte werk zit in de dagelijkse praktijk. Door samen te blijven leren, luisteren en handelen, wordt zeggenschap steeds meer vanzelfsprekend. En juist dat is nodig om de zorg van morgen vorm te geven. Zoals Vivian Broex het tijdens het congres samenvatte: “We hebben iedereen nodig. Luister naar de zachte stemmen, deel wat werkt en wees nieuwsgierig naar elkaar. Het is uiteindelijk een gedragsvraagstuk.”