Van zeggenschap tot participatie: langdurige zeggenschap loont

Meer werkplezier

Zoals Christianne Lennards, bestuurder van Amphia en voorzitter van de bestuursadviescommissie Arbeid, benadrukte: zeggenschap vergroot werkplezier, autonomie en vakmanschap. In een arbeidsmarkt die onder druk staat en waarin nieuwe generaties andere verwachtingen hebben, is dit cruciaal. Het Landelijk Actieplan Zeggenschap bood de afgelopen jaren concrete handvatten om zeggenschap te versterken en liet zien dat dit direct bijdraagt aan behoud van medewerkers. 

Resultaten monitor

Programmaleider Annamarike Seller gaf een overzicht van de resultaten sinds de start in 2022. Meer dan 260 organisaties dienden in totaal 330 actieplannen in, waarvan het merendeel afkomstig uit ziekenhuizen. Uit de landelijke monitor blijkt dat circa 50% van de professionals meer zeggenschap wenst. Organisaties die inzetten op gedeelde besluitvorming – ook wel shared governance – zien dat professionals hun werk en de organisatie vaker aanbevelen, dat de kwaliteit van zorg stijgt en dat de vertrekintentie afneemt. 

Seller benadrukte dat leiderschap hierin een sleutelrol speelt: direct leidinggevenden kunnen de ervaring van zeggenschap maken of breken. Haar oproep aan bestuurders was duidelijk: investeer in leiderschapsontwikkeling, maak zeggenschap onderdeel van een jaarlijks strategisch plan en blijf de beweging ondersteunen. Ook als eind 2026 het Landelijk Actieplan afloopt. 

Verpleegkundigen op koers

Otwin van Dijk, bestuurder van het Slingeland Ziekenhuis, liet zien hoe zeggenschap in de praktijk vorm kan krijgen. In Doetinchem is gekozen voor een tripartite bestuursfilosofie, waarin naast de Raad van Bestuur en medisch specialisten ook twee Chief Nursing Officers deel uitmaken van de bestuursraad. Daarmee is het verpleegkundig perspectief structureel verankerd in alle strategische besluiten. 

Verpleegkundig specialisten en CNO’s Trudy Geurts en Mirjam Kaemingk vertelden hoe de ervaren zeggenschap en werktevredenheid sterk zijn toegenomen. De vertrekintentie daalde met maar liefst 60% tot 7,9%, aanzienlijk lager dan het landelijke gemiddelde. Het programma ‘Verpleegkundigen op koers’ versterkt bovendien de professionalisering en toekomstbestendigheid van de beroepsgroep. Door de verpleegkundige staf naast de medische staf te positioneren ontstaat een organisatie waarin gelijkwaardigheid en samenwerking centraal staan. 

Toekomstvisie

Bianca Buurman, voorzitter van V&VN, benadrukte dat shared governance de toekomst is. Het gaat niet alleen om structuren en overlegvormen, maar vooral om inhoudelijke invloed op besluiten die de kwaliteit van zorg raken. Shared governance betekent gedeelde sturing en besluitvorming, gebaseerd op eigenaarschap, gelijkwaardigheid en partnership. Dat vraagt nieuwe rollen van professionals én een andere houding van bestuurders. Het expliciet positioneren van het verpleegkundig domein en het structureel organiseren van zeggenschap zijn daarbij cruciaal. Dan kan de brug worden geslagen tussen vakmanschap en werkgeverschap. Zo blijft de zorg van hoge kwaliteit en houdbaar voor de toekomst.   

Meer informatie

• Richtingwijzers - Landelijk Actieplan Zeggenschap
• Factsheet Monitor Zeggenschap 2024
• Strategisch plan voor versterken zeggenschap beschikbaar | NVZ
• Effecten zeggenschap: meer werktevredenheid, minder vertrek zorgprofessionals | NVZ
• Ook toezichthouders aan zet voor bevorderen zeggenschap | NVZ

Save the date

Op 8 juni 2026 is het slotcongres van het Landelijk Actieplan Zeggenschap. In december gaat de inschrijving open. Zet de datum vast in je agenda! Meer informatie