“Groen = gezond, dat is een no brainer”

Frido, wat betekent dit motto in jouw werk als bestuurder?

“Duurzaamheid zou je als een keuze kunnen beschouwen, maar ik zie het als een no brainer. Voor mij zit het in de license to operate. Onduurzaam gedrag leidt tot ongezondheid. Sinds de industriële revolutie hebben we als samenleving weinig oog gehad voor de gevolgen van onze moderne manier van leven. Vandaag ervaren we de consequenties in de vorm van een hoge gezondheidslast. Duurzaam werken is een welbegrepen eigenbelang: goed voor de banken en verzekeraars, goed voor je aantrekkingskracht als werkgever en goed voor de samenleving. Zo tonen we maatschappelijk verantwoord ondernemerschap.”

Duurzaamheid is in Gelre ziekenhuizen verankerd in de meerjarenstrategie ‘De kracht van samen’. Onder het thema ‘Slim werken’ staan doelen als materiaalkosten reduceren en de duurzaamheidsambities vanuit de Green Deal Duurzame zorg realiseren. De uitwerking van deze doelen krijgt vorm in het programma Gelre Groener, het is opgenomen in de kaderbrief en het is onderwerp in de tertiaalgesprekken met managers. Ook het governancemodel is tegen het licht gehouden: duurzaamheid komt op vaste momenten op de agenda van alle gremia. Tweemaal per jaar spreekt de auditcommissie van de Raad van Toezicht over de voortgang van de verduurzamingsambities. 

Roos, waar ben je trots op?

“Ik ben trots op ons programmateam dat bestaat uit een verpleegkundig specialist duurzaamheid en chief medical sustainability officer. Zowel de verpleegkundige als medisch specialist hebben een aantal uur per week beschikbaar om te werken aan duurzaamheid. Zij zijn de voortrekkers en kunnen het gelijkwaardige gesprek voeren met de green teams. Inhoudelijk praten zij echt mee over ideeën van de green teams. Frido en ik faciliteren deze inzet en hebben een proces bedacht hoe de uitvoering van ideeën zo soepel mogelijk kan verlopen.”

Een voorbeeld van zo’n idee is te vinden op de Dialyse, geeft Frido Kraanen aan. “Daar wilde het green team iets doen aan de hoeveelheid afval. Per dag werden bijna 40 nierbekkens weggegooid, nauwelijks gebruikt. Die worden nu hergebruikt. Ook hebben ze iets veranderd aan de opvang van spoelingen, waardoor er minder zakken nodig zijn. Dat kun je niet centraal verzinnen. Op de afdeling, dáár gebeurt het. De energie van de green teams is geweldig.”

Hoe werken jullie samen, ieder vanuit je eigen rol?

Duurzaamheid is hiërarchisch ondergebracht bij Facilitaire zaken, maar dat neemt niet weg dat Frido en Roos regelmatig bijpraten over de voortgang van het programma. “Roos bewaakt de focus en daar overleggen we maandelijks over”, aldus Frido. “In die focus past ook dat we opgaan voor Milieuthermometer Brons”, vult Roos aan. Samen trekken ze het land in voor presentaties, zoals op het Groene Zorg Festival op 19 september en de Netwerkdag van MPZ/NVZ op 20 november. Ook in eigen huis laten ze van zich horen, bijvoorbeeld tijdens de Klimaatweek in oktober. ‘Gelre Groener’ werd op een tentoonstelling zichtbaar gemaakt voor patiënten, bezoekers en medewerkers. De wethouder kwam persoonlijk openen.

Roos: “Als duurzaamheidsmanager heb de korte lijnen en de rol van Frido als ambassadeur nodig. Mijn positie is leidinggeven zonder macht. Soms moet ik mensen bij elkaar brengen en dan kan de positie van Frido helpen.” Frido: “Ik hoef maar twee dingen te doen. Dingen belangrijk maken en dingen mogelijk maken. Zoals ruimte geven voor die 4 en 8 uur voor onze duurzame arts en verpleegkundige, duurzaamheid agenderen aan de juiste tafels, resultaten zichtbaar maken in het ziekenhuis en zorgen dat duurzaamheid als een satéprikker door het beleid heen gaat.”

Frido, welke tip heb jij voor collega-bestuurders die bezig zijn met verduurzaming, of die daar (meer) werk van willen maken?

“Groen = gezond! En dan denk ik bij groen niet alleen aan duurzaamheid in fysieke zin, de planeet, maar ook aan sociale duurzaamheid: diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid. Ik mis dat in de Green Deal Duurzame Zorg. Daarin staan vijf thema’s rijp en groen door elkaar. 

Hoe dan ook, het belangrijkste winstpunt van de Green Deal is dat het bewustzijn in de zorg over duurzaamheid enorm is toegenomen. Voor het vasthouden van dit bewustzijn moeten we blijven vertellen dat ook kleine stappen belangrijk zijn. Al is het maar het aanpassen van de verpakking van de plakjes kaas. 

Als we vervuilend gedrag vertonen, dan is dat vaak onbewust. Zodra je handvaten aanreikt, zie je vervuilend gedrag snel veranderen. Bijvoorbeeld met No risk, no gloves.”

Roos, hoe leeft verduurzaming op de afdelingen? 

“Afdelingen en medewerkers zijn enthousiast. Ze willen uit zichzelf meedenken. Er zijn geen sceptische geluiden. De uitdaging is wel dat ze het vaak naast hun werk moeten oppakken. De kunst is om geen nieuwe werkprocessen in te richten, maar kleine aanpassingen te doen in de huidige werkwijze en daarmee impact maken. Bijvoorbeeld in het selectiever gebruiken van celstofmatjes. We willen een podium geven aan green teams, door bijvoorbeeld een event te houden waarop we elkaar schouderklopjes geven.”

Wat is jullie gezamenlijke groene droom voor de NVZ-leden?

Frido: “Dat we elkaar blijven uitdagen in een liefdevolle competitie! Iedereen kent nu wel de urgentie. Nu over naar actie. Ik wil geen ziekenhuis vol klimaatpatiënten, die lijden onder hittestress, met een lijf met microplastics of ziektes als gevolg van een ongezonde leefomgeving. 

Roos: “Het helpt enorm als alle initiatieven goed te vinden zijn en via proudly copied nog beter overgenomen kunnen worden, zoals met De Groene Z voor medische hulpmiddelen. Op veel vlakken zijn we duurzaam bezig, maar we weten het niet altijd van elkaar. Ik blijf steeds ontdekken wat er nog méér mogelijk is.”

Tip van de redactie: meer goede voorbeelden staan op Initiatievenplatform - Groene Zorg Alliantie en op Green Deal Duurzame Zorg

Over de bic

Meer weten over de ambities van de bestuurlijke inspiratiecommissie Duurzaamheid? Kijk op BIC Duurzaamheid: de Groene Ambassadeurs van de NVZ met een filmpje met Tessa van Maanen, voorzitter van de bic en de vorige edities van Het Groene gesprek.