Duurzaam ziekenhuis is geen droom voor láter

Het motto van de bic is Groen, ga het doen! Mario, wat betekent dit motto in jouw werk als bestuurder?

“Ik werk hier nu 2,5 jaar en weet het nog goed: op mijn eerste werkdag stonden twee verpleegkundigen voor de deur die wilden weten wat mijn plannen waren met duurzaamheid. Een dag later stond er een anesthesist met dezelfde vraag. Bij mijn aantreden heb ik gezegd dat ik beslissingen wil nemen op basis van duurzaamheid in brede zin. Dus zowel ecologische, als sociale en bestuurlijke aspecten mee laten wegen. Ik vind de energie van medewerkers om zich voor duurzame zorg in te zetten fantastisch en die energie wil ik faciliteren. Want bij intrinsieke motivatie komt vanzelf innovatie mee. En dat is goed voor iedereen.”

Máxima MC is al jaren bezig met verduurzaming van de gebouwen. De wettelijke doelstelling voor 2030 (49% minder CO₂-uitstoot dan in 1990) is al ruim gehaald. Dit is gerealiseerd door de inzet van vele duurzame technieken, waaronder ondergrondse energieopslag. Regionaal is het ziekenhuis met locaties in Veldhoven en Eindhoven een van de eenentwintig grote gezondheidsinstellingen die samen met zestien gemeenten werken aan de Green Deal Zorg MRE. In eigen huis zijn er 31 green teams die zich actief inzetten voor het duurzamer maken van zorgprocessen. Mario is blij met de ambities van de green teams. “Los van elkaar zetten zij stappen, maar niet allemaal met dezelfde aanpak of goed aangehaakt op het bedrijfsbeleid. Dat wil ik gaan borgen.”

Naast een heldere visie en ambitie heeft Máxima MC een aantal zogeheten toegevoegde waarden geformuleerd. “Aan de vier al langer bestaande waarden hebben we vorig jaar een vijfde toegevoegd: Wij kiezen voor morgen. Wat we vandaag doen, moet ook morgen nog kloppen. Dat zie je in de plannen voor de vernieuwbouw. Die pakken we natuurlijk zo duurzaam mogelijk aan. Maar een duurzaam ziekenhuis is geen droom voor láter. Ook nu willen we in alles wat we doen, duurzame keuzes maken.”

Anoek, waar ben je trots op en is dat te kopiëren?

“De brede verankering van duurzaamheid binnen ons ziekenhuis. In veel organisaties zie je nog de reflex dat de duurzaamheidscoördinator het wel allemaal oppakt en regelt. Maar het liefst zou ik zien dat mijn functie overbodig is. Dat het werken aan duurzaamheid echt overal is ingebed, net zoals de aandacht voor kwaliteit van zorg. Wij vragen afdelingen bij het opstellen van de jaarplannen expliciet naar hun verduurzamingsambities. Dat geeft zorgafdelingen een impuls om de leden van hun green teams zo goed mogelijk in te zetten. Samen optrekken leidt tot resultaten die ook voor andere ziekenhuizen interessant zijn. Zo hebben we op de OK gekozen voor een verfijndere instelling van de luchtbehandeling. Het systeem is schakelbaar naar een tussenstand. Dat is veel verfijnder dan alleen maar de knop aan- of uitzetten.”

Hoe werken jullie samen, ieder vanuit je eigen rol?

Mario: “Eenmaal per maand praten we bij. Daarnaast is er elke 6 weken een focusgroep duurzaamheid met naast zorgprofessionals ook disciplines als HR, Finance, Facilitair en Communicatie. Ieder heeft mandaat om inbreng te leveren en te agenderen. Door deze aanpak ontstaat draagvlak en zijn de lijnen kort.” 

Mario, welke tip heb jij voor collega-bestuurders die bezig zijn met verduurzaming en die daar (meer) werk van willen maken?

“Duurzaamheid moet je omarmen, op de eerste plaats voor de planeet en de maatschappij, maar als je het goed doet, heeft het ook een positief effect op je financiën. Je moet goed laten zien welke kostenbesparing je kunt realiseren, zodat je mensen meekrijgt. Met aandacht voor duurzaamheid maak je de organisatie ook aantrekkelijker voor nieuw talent. Ik zie vooral  de win-win. Het gaat om sociaal ondernemerschap, wat je ook ziet bij grote bedrijven zoals Unilever.”

Anoek, hoe leeft verduurzaming op de afdelingen? 

“De animo is groot en we zijn met veel projecten bezig. Minder doktersjassen, kant en klaar aanleveren van botox spuiten, bring your own babyflesjes, noem maar op. Tegelijk zijn er veel andere zaken die in een ziekenhuis spelen. Bij financiële druk op de ketel heeft dat direct z’n weerslag op zaken als onderzoek en wetenschap, maar ook op duurzaamheid. Als er weerstand komt, is het soms nodig om gas terug te nemen. En dan stap voor stap weer dóór.”

Wat is jullie gezamenlijke groene droom voor de NVZ-leden?

Anoek: “Wanneer we als sector weten welke vooruitgang we hebben geboekt sinds de start van de Green Deals. Waar staan we, in het licht van de gestelde doelen? En dat we op den duur allemaal op dezelfde manier rapporteren, met dezelfde KPI’s. Máxima MC is uit eigen beweging bezig om volgens de CSRD te gaan rapporteren. Zo’n uniforme aanpak van de CSRD kan voor de hele sector transparantie opleveren.” 

Mario: “Als ziekenhuis hebben wij een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Mijn droom is om vanuit sociaal ondernemerschap een ziekenhuis te zijn waarin duurzaamheid net zo belangrijk is als financiën en patiëntenzorg. Niet later en straks, maar vandaag en elke dag.”

Over de bic

Meer weten over de ambities van de Bestuurlijke Inspiratiecommissie Duurzaamheid? Kijk op BIC Duurzaamheid: de Groene Ambassadeurs van de NVZ met onder meer een filmpje met Tessa van Maanen, voorzitter van de BIC.