Ontregelen als bestuurlijke kracht: urgentie en kansen
Tijdens de maandelijkse NVZ‑masterclass stond op 13 januari een thema centraal dat vrijwel iedere zorgbestuurder bezighoudt: het terugdringen van regeldruk. Onder de titel “Ontregelen als bestuurlijke kracht” deelden Toosje Valkenburg (speciaal gezant regeldruk VWS), Marc Hendriks (voorzitter Raad van Bestuur ZorgSaam Zeeuws‑Vlaanderen) en Saskia Haegeman (beleidsadviseur bij ZorgSaam) hun inzichten, ervaringen en concrete voorbeelden.
Regeldruk: 60% doen we onszelf aan
Uit metingen blijkt dat ongeveer 60% van de administratieve lasten in ziekenhuizen intern is opgelegd. Niet door wetgeving, niet door verzekeraars, maar vanuit de organisatie zelf. Dat betekent dat bestuurders, en wij allemaal die in en aan de zorg werken, directe invloed hebben op het verminderen van deze druk - en daarmee op werkplezier, beschikbare capaciteit en kwaliteit.
Het onderwerp is actueler dan ooit. In het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) is afgesproken dat zorgprofessionals maximaal 20% van hun tijd aan administratie zouden moeten besteden. De realiteit ligt daar ver boven. Daarom is vanuit VWS een regiegroep ingericht die sectorbreed werkt aan het terugdringen van administratieve lasten, waaronder onnodige registraties, machtigingen en verantwoordingseisen.
Cultuurvraagstuk
Speciaal gezant Toosje Valkenburg schetste de landelijke context. De ambitie om administratielast te halveren is stevig, maar noodzakelijk. Niet alleen om professionals te ontlasten, maar ook om wachtlijsten terug te dringen en passende zorg mogelijk te maken.
Volgens Valkenburg is regeldruk vooral een cultuurvraagstuk. Richtlijnen, protocollen en kwaliteitsdocumenten zijn vaak goed bedoeld, maar groeien uit tot een web van verplichtingen dat niemand meer ter discussie durft te stellen. De veldbevraging die VWS uitvoerde laat zien dat zorgprofessionals heel goed kunnen aangeven wat wél en niet zinvol is, mits je het gesprek integraal voert, met het hele team.
Een belangrijke oproep aan bestuurders: maak regeldruk geen los project, maar een vast onderdeel van strategie, jaarplannen en kwaliteitsbeleid. “Practice what you preach,” aldus Valkenburg.
ZorgSaam: ontregelen in de praktijk
Marc Hendriks en Saskia Haegeman namen de deelnemers mee in de aanpak van ZorgSaam Zeeuws‑Vlaanderen, een ketenorganisatie waar ziekenhuiszorg, ouderenzorg en thuiszorg samenkomen. Juist die keten maakt de noodzaak van ontregelen zichtbaar: elke overdracht brengt administratieve ballast met zich mee.
Haegeman, binnen ZorgSaam officieel ‘ontregelaar’, liet zien hoe laagdrempelige initiatieven al tot grote tijdswinst leiden. Voorbeelden zijn:
- het schrappen van dubbele registraties bij medicatie en opiatenkasten
- het niet langer verplicht invullen van de Bradenschaal wanneer klinisch redeneren volstaat
- het digitaliseren van preoperatieve vragenlijsten
- het harmoniseren van protocollen tussen ziekenhuis en wijkverpleging
In totaal leverde dit in één jaar tijd al 14.750 uur aan tijdsbesparing op, zonder dat dit als bezuiniging wordt gepresenteerd. Tijdwinst betekent hier meer tijd voor zorg.
Rebelse leiders nodig
Een terugkerende boodschap: ontregelen vraagt lef. Lef om regels los te laten, om vertrouwen boven wantrouwen te zetten en om professionals ruimte te geven. Bestuurders spelen daarin een sleutelrol. Niet door alles zelf te bedenken, maar door eigenaarschap te stimuleren, kaders te versoepelen en achter hun teams te gaan staan.
De masterclass maakte duidelijk dat ontregelen geen modeterm is, maar een noodzakelijke beweging om zorg toekomstbestendig te houden. En dat die beweging begint bij bestuurlijke keuzes, én bestuurlijke moed.
In gesprek over meer werkplezier door minder regeldruk
Meer weten en aan de slag? Meld je aan voor Ontregel de zorg | NVZ-Kennisnet
