Main content

Vragen en antwoorden over griepvaccinatie

Nieuws

Voor de tweede keer vond op 27 september het webinar ‘Een griepprik, waarom zou ik?’ plaats. In dit webinar bespraken deskundigen en medewerkers uit diverse sectoren in de zorg de mitsen en maren van de griepprik voor zorgverleners. Tijdens het webinar kon je via een chatfunctie vragen stellen over de griepvaccinatie. Ted van Essen, huisarts en voorzitter van de Nederlandse Influenza Stichting, beantwoordt nu de belangrijkste vragen.

Kijk het hele webinar terug op YouTube. 

Op de site zogeprikt.nl lees je meer over de griepvaccinatiecampagne en kun je de toolkit bestellen voor jouw organisatie.

In 2020 verzamelden we ook de veelgestelde vragen en antwoorden over de griepprik. Bekijk de FAQ over de griepvaccinatie van 2020.

Ted van Essen

Griepprik waarom zou ik?

Ik ben maatschappelijk werker in een verpleeghuis en heb geen lichamelijk contact met de bewoners of kom binnen 1,5 meter. Ik ben bijna 64 jaar en voor mezelf geen voorstander van een vaccinatie tegen griep. Ik volg dit webinar dan ook om antwoord te krijgen op de vraag of ik kan verantwoorden dat ik in mijn rol en functie geen griepvaccinatie neem, of dat ik nu een duidelijke onderbouwing ga krijgen dat ik het wel zou moeten doen. Vanwege de COVID-19-pandemie stel ik mezelf toch de vraag wat wijsheid is met de griepvaccinatie.

Als je consequent die 1,5 meter, mondkapjes en handhygiëne toepast, is de kans dat je patiënten besmet wel vermindert, maar niet 0. De kans dat je zelf influenza oploopt buiten het verpleeghuis, is waarschijnlijk groter en aangezien je in de risicogroep valt (60 jaar en ouder) is het advies om de griepprik te nemen. Temeer daar griep soms asymptomatisch verloopt (maar je dan wel besmettelijk bent voor anderen). Je zou dan ongemerkt toch het virus in het verpleeghuis kunnen introduceren.
 

Doe je het voor jezelf of voor een ander?

Allebei!    
 

Waarom willen jullie de vaccinatiegraad zo graag registreren?

Als je de vaccinatiegraad wilt verhogen, zul je moeten weten hoe die nu is. Als die 100% is hoef je niks extra’s te doen. Bij 0% moet je vol inzetten. Liefst per doelgroep, zodat je interventies kunt wisselen per doelgroep.

 

Waarom zijn er nog zoveel zorgmedewerkers die de griepprik niet halen? Waarom is er nog zoveel “weerzin" om de prik te halen? Wat wordt daaraan gedaan?

Dat is onduidelijk. Net als veel andere mensen hebben ook zorgmedewerkers soms aarzelingen om gevaccineerd te worden. Als zorgmedewerkers het belang van de mogelijke ernst van influenza-infecties voor risicogroepen kennen en ook die over de bestaande veiligheid en werkzaamheid van het influenzavaccin, zouden ze op grond hiervan natuurlijk wel gemotiveerd moeten zijn om zich te laten vaccineren. Voor zichzelf, maar zeker voor de mensen voor wie zij zorg dragen. Wellicht dat de evidentie over influenza en de vaccins onvoldoende bekend zijn bij veel zorgverleners? Er is wel veel informatie bekend en beschikbaar in allerlei materialen, maar misschien bereikt die informatie niet alle zorgmedewerkers? Er zou gekeken moeten worden of de beschikbare informatie misschien beter onder de aandacht van het zorgpersoneel gebracht kan worden.
 

Artsen en assistentes in een huisartsenpraktijk die een griepprik willen, nemen meestal een griepprik uit de bestelde griepvaccins voor patiënten, omdat er altijd over blijft. Worden deze meegenomen in de vaccinatiegraad?

De vaccinatiegraad wordt ook in de huisartspraktijk niet gemeten en gerapporteerd. Het gepresenteerde cijfer dateert uit 2008. Bekend is wel dat een vorige vaccinatie de beste stimulans is om hem weer te nemen.
 

Griepprik, juist nu?

Zijn er cijfers over de opkomst voor de griepvaccinatie voor en na COVID-19 en wat is de verwachting voor de komende campagne?

In 2020 was de opkomst voor de griepprik iets hoger dan voor COVID-19. Ook in ziekenhuizen steeg de opkomst tot circa 40%. Onzeker is of de afwezigheid van influenza in 2021 wellicht leidt tot minder vaccinatiebereidheid of juist tot een hogere, gezien de verhoogde kans op forse griepepidemie juist door dat grieploze jaar.
 

Lastige situatie om het 'niet werken met kwetsbaren' bij klachten vol te houden. Gedurende de pandemie stond de werkgever hier volledig achter, maar is dit een blijvende houding? Een ziekmelding is nooit drempelloos, want je verzwaart de draaglast van collega's. Blijf je dan thuis met milde luchtwegklachten? 

Bij de ernstige virale luchtweginfecties met corona- of influenzavirus, is dat zeker een verstandige keuze. Bij de gewone verkoudheidsvirussen lijkt thuisblijven niet nodig. Maar dan moet je dat wel eerst testen.
 

Campagne #ZoGeprikt

Wanneer moeten we gaan starten met de interne communicatiecampagne in het ziekenhuis?

In de toolkit van zogeprikt.nl is een stroomschema beschikbaar.
 

Waarom zo laat in het jaar pas campagne? Als werkgever kunnen we nu geen vaccins meer bestellen.

Juist, die moeten in het voorjaar besteld worden. Dat zou de werkgever moeten weten.
 

Effectiviteit griepprik

Hoe nuttig is influenzavaccinatie voor jonge gezonde mensen (algemene bevolking dan wel zorgmedewerkers)?

Bij jongeren is de effectiviteit van de griepprik hoger dan bij ouderen. Indien iemand veel in contact is met kwetsbare personen (zorgmedewerkers, mantelzorgers) is het dus nuttig om een griepprik te nemen, omdat die ouderen ondanks de griepprik onvoldoende beschermd kunnen zijn.
 

Ben je minder besmettelijk voor anderen nadat je gevaccineerd bent?

Ja, de kans dat je het virus oploopt en rondstrooit is na vaccinatie veel lager.
 

Hoe lang voordat je symptomen krijgt ben je besmettelijk?

1 tot 2 dagen.
 

Hoe groot is het risico patiënten te besmetten wanneer een zorgverlener jong en vitaal is en zelf geen klachten ervaart van influenza? Kan dit in een percentage worden weergegeven?

Ook bij asymptomatische influenza kun je het virus in de neus hebben en dus verspreiden. De exacte cijfers ken ik niet, maar is wel logisch.
 

Als je in principe gezond bent en dus niet in de risicogroep valt, wat doet de griepprik dan met je (natuurlijke) weerstand, als je toch elk jaar de griepprik haalt?

De immuniteit na een griepprik beïnvloedt je natuurlijke weerstand niet.
 

Griep en corona

Hoe is het mogelijk dat er in 2020 geen griepdoden waren, terwijl er in 2019 nog 10.000 doden waren?

In Nederland wordt in ziekenhuizen en in peilstations van huisartsen regelmatig met laboratoriumonderzoek nagegaan of er griepvirussen in de neus aantoonbaar zijn. Die waren er in Nederland in 2021 niet. Ook geen sterfgevallen door het griepvirus.
 

Zou het niet verstandig zijn om de anderhalvemetermaatregel in het ziekenhuis ieder respiratoir seizoen toe te passen? Het is nu duidelijk bewezen dat het helpt voor influenza (en andere virussen).

Misschien wel verstandig, maar wellicht niet uitvoerbaar.
 

Een PCR-test binnen het ziekenhuis test ook op influenza, maar de meeste mensen deden een PCR-test bij de GGD. Hoe zit dat precies?

Dat is juist: de GGD testte alleen op het coronavirus, maar in ziekenhuizen is heel vaak verder getest als er geen coronavirus werd gevonden bij patiënten met luchtwegklachten.
 

Ik heb vorig jaar februari griep gehad. Of was het achteraf gezien corona? Dat kwam pas in maart in Nederland, toch?

Als je destijds met een PCR-test getest bent, zou je precies de oorzaak weten. Zonder zo’n test is het verschil tussen influenza en COVID-19 moeilijk te maken.
 

Is het een goed idee om mensen met luchtwegklachten ook op influenza te testen?

Ik vermoed dat dit ook gaat gebeuren zodra er een griepepidemie is.
 

Is er werkelijk geen griep geweest of is 'alles' weggeschreven onder COVID-19?

In neuswatjes die zijn afgenomen bij patiënten met luchtwegklachten zijn geen griepvirussen gevonden en wel heel vaak coronavirussen.
 

Het vaccin

In 2020 mochten mantelzorgers niet gevaccineerd worden met de griepprik, omdat er niet genoeg vaccins waren. Zijn er dit jaar wel voldoende vaccins?

Ja, er is extra vaccin ingekocht voor de risicogroepen. Voor zorgverleners zou de werkgever dat hebben moeten doen. Daar is geen zicht op.
 

Mag je het vaccin nemen bij een eiwitallergie?

Allergie tegen kippenei-eiwit is een reden om de prik niet te nemen. Dit is heel zeldzaam. 
 

Indien we ook een jaarlijkse COVID-19-vaccinatie zouden moeten krijgen, is die dan te combineren in 1 vaccinatie, tezamen met de griepprik?

Waarschijnlijk kan dat wel. In veel landen wordt dat nu ook gedaan. In Nederland is ervoor gekozen om dat niet te combineren, ook vanwege de logistiek (griepprik bij de huisarts en coronaprik bij de GGD). Het zou mij niet verbazen als dat in de toekomst wel gecombineerd gaat worden.
 

Als je gevaccineerd bent tegen corona, heeft de griepprik daar invloed op?

Nee, het vaccin voor corona beschermt tegen het coronavirus en het griepvaccin tegen het griepvirus. Die virussen zijn verschillend en de vaccins werken dus niet over en weer.
 

Waarop is de samenstelling van het vaccin dit jaar op gebaseerd, gezien de afwezigheid van een griepgolf vorig griepseizoen?

Dat is gebaseerd op de (weinige) virussen die in het recente griepseizoen op het zuidelijk halfrond circuleerden. Er bestaat daardoor onzekerheid of het vaccin goed zal matchen met het virus dat rond zal gaan. Maar ook bij een mogelijke mismatch zal er toch nog sprake van bescherming zijn, maar wellicht wel minder dan bij een goede match. 
 

Waarom is er nog geen combivaccin (corona-influenza) op de markt?

Daar is nog onvoldoende wetenschappelijk onderzoek naar gedaan.
 

Is er een link tussen de griep en het RS-virus bij kleine kinderen?

Nee, dat is er niet.
 

Goed idee om op zo’n A4 het belang van de griepvaccinatie weer te geven. Is er zo’n A4?

Dat is een goed idee. Het RIVM heeft overigens al een prachtige Q&A staan op hun website.