Main content

Veelgestelde vragen over de griepprik

Nieuws

Ruim 2.000 zorgprofessionals keken op 24 september naar het webinar ‘Een griepprik, waarom zou ik?’. In dit webinar bespraken deskundigen en medewerkers uit diverse sectoren in de zorg de mitsen en maren van de griepprik voor zorgverleners. Via een chatfunctie kon je tijdens het webinar alles over de griepvaccinatie vragen. Ted van Essen, huisarts en voorzitter van de Nederlandse Influenza Stichting, geeft antwoord op de belangrijkste vragen.

Het gehele webinar is op YouTube terug te kijken.

Huisarts Ted van Essen

Griepprik waarom zou ik?

Waarom bescherm ik mijn patiënten door een griepprik te halen, terwijl ik toch al bij zeer geringe klachten thuis moet blijven?

Al voordat je ziek wordt, ben je besmettelijk. Zowel bij griep als bij corona.

Ik werk in een derdelijnskliniek aan de balie en onze patiënten melden zich bij ons aan de balie als ze een afspraak hebben. De triage wordt ook aan die balie gedaan. Is het verstandig voor mij en mijn collega's om een griepprik te nemen?

Ja, dat denk ik wel. Het zijn vast kwetsbare patiënten.
 

 

Veel zorgmedewerkers willen geen griepprik omdat zij niet in de doelgroep van kwetsbaren of 65-plussers vallen en het dan alleen zouden doen om eventueel ziekteverzuim te verminderen. Is dit te ontzenuwen met goed onderbouwde argumenten? 

En om hun kwetsbare patiënten niet ziek te maken, toch?

Ik werk in de geestelijke gezondheidszorg en ben verder gezond met jonge kinderen. Ik krijg ongeveer om het jaar de griep. Ik ben ruim onder de 50 jaar oud. Waarom zou ik nu ineens een griepprik gaan halen?

Als je niet met kwetsbare mensen werkt, is het ook niet zinvol. Behalve misschien om zelf niet ziek te worden op het moment dat je tijdens een epidemie hard nodig bent.

Vanwege corona zijn er in onze zorginstelling veel preventieve maatregelen getroffen waardoor ik geen fysiek contact met patiënten heb. Is het dan nog steeds nodig om met de griepprik de patiënten te beschermen?

Hoogstens om zelf niet ziek te worden.

Wat is de toegevoegde waarde om mezelf als zorgverlener te laten vaccineren als de mensen om mij heen uit de risicogroep zelf al voor vaccinatie hebben gekozen? Zijn zij dan niet al beschermd? 

Helaas werkt het vaccin niet altijd.

Griepprik, juist nu?

Waarom is het verstandig om juist nu de griepprik te halen? 

De griepprik is juist nu belangrijk. Om te vermijden dat er verwarring ontstaat met COVID-19 en de teststraten nog drukker worden, maar ook om na een opgelopen griep niet nog vatbaarder te zijn voor het coronavirus. En tenslotte, zoals altijd, om influenza en ernstige complicaties daarvan te voorkomen. De kans is erg klein dat je beide luchtweginfecties tegelijkertijd oploopt. Een griepprik houdt het coronavirus niet tegen, maar is veilig en verhoogt de kans op het krijgen van COVID-19 absoluut niet.

Hoe wordt verklaard dat 43% van de zorgprofessionals aangeeft zich dit jaar te laten vaccineren, terwijl in de praktijk dit cijfer al jaren al vele malen lager ligt?

Misschien komt iedereen in deze corona-tijden op andere gedachten. Dit zijn de cijfers voor komend jaar, dus we zullen moeten zien hoeveel mensen de griepprik uiteindelijk echt gaan halen.
 

Ik krijg de indruk dat er verwacht wordt dat dit jaar veel meer mensen de griepprik gaan halen. Wordt er onderzocht wat hiervan de beweegreden is?

Door COVID-19 zijn we er weer eens op gewezen dat preventie van luchtwegklachten een goed idee is.

Door de coronamaatregelen zal het waarschijnlijk ook een mild influenzaseizoen worden. Waarom nu dan toch een griepprik halen?

Dat zou best kunnen, maar dat hoeft helemaal niet zo te zijn.

Ziek van griepprik

Sommigen zeggen echt ziek te worden van het griepvaccin. In hoeverre is dit mogelijk?

De afweer gaat aan het werk en dat kan een dagje wat grieperig gevoel geven. Pijn in de arm op de prikplek kan, maar dat noem je niet ziek.

Als ik me grieperig voel na de griepprik, maar dit accepteer omdat ik denk dat dit zo hoort, hoe verhoud ik me dan tot klachten die op COVID-19 kunnen wijzen? (Thuisblijven bij klachten, laten testen...)

Je krijgt geen koorts van de griepprik en ook geen luchtwegverschijnselen. Dus verwarring met corona is niet waarschijnlijk. Volg de richtlijn: bij klachten (koorts) blijf je thuis en laat je je testen op COVID-19.
 

Ik heb nog nooit de griep gehad en nog nooit de griepprik gehaald. Waarom zou ik hem dan moeten halen? Een collega had dit tot 2 jaar geleden ook. Ze dacht: ik haal hem toch maar een keer en wat gebeurde er... ze kreeg de griep! 

Ongeveer 5 tot 10% van de bevolking krijgt elk jaar griep. Je kan dus makkelijk 10 tot 20 jaar geen griep krijgen. Van de griepprik kun je zeker geen griep krijgen, want het vaccin is dood. Wel kun je natuurlijk toevallig een ander virus oplopen in de periode na de prik.
 

Is jaarlijks herhalen van de griepprik een must voor de afweer?

Helaas is het nodig om je jaarlijks opnieuw te laten vaccineren, aangezien de antilichamen langzamerhand verdwijnen en er steeds een nieuw gemuteerd vaccin de kop op steekt.

Griepprik en ziekte

Is de griepprik schadelijk als je kanker hebt gehad, of juist belangrijk om te halen?

De griepprik is niet schadelijk. Als de kanker tot verminderde weerstand leidt, bijvoorbeeld bij bestraling en/of chemo, dan is de griepprik aan te raden.

Wanneer je op dit moment in behandeling bent en een verminderde weerstand hebt, is het dan verstandig om een griepprik te halen? 

Ja, want dan loop je juist meer risico op complicaties door de griep.

Ik heb corona gehad (geen ziekenhuisopname) maar ben na een half jaar nog steeds moe en het herstel gaat langzaam. Is het dan wel veilig om een griepprik te nemen of kan ik daar juist nog zieker van worden?

Nee, niet zieker. Wel zou het doormaken van een griep je langer ziek doen zijn.

Effectiviteit griepprik

In de griepprik zitten vaak stoffen voor een voorspelde variant van het influenzavirus voor komend seizoen. In hoeverre kan ik dan toch een ander besmetten nadat ik de griepprik heb gehaald?

Het griepvaccin werkt helaas niet altijd 100%.

Is de bescherming tegen de ingeënte griepvirussen ook nog actief na 6 maanden, of breekt dit zo snel af?

Inderdaad, de antilichamen tegen griep blijven maar een half jaar actief.

Hoeveel kans heb ik op griep na een vaccinatie?

De kans op griep is daarmee gehalveerd.

Hoe effectief blijkt de griepprik bij ouderen?

Gemiddeld is dat 40%, bij ouderen wat minder.

Er wordt gezegd dat de griepprik goed werkt bij jongeren. Waarom zouden we dan niet alle jongeren vaccineren in plaats van ook alle kwetsbaren?

In Engeland worden inderdaad kinderen gevaccineerd en dat scheelt ziekte bij ouderen. Maar natuurlijk niet volledig.

Veel collega’s zijn kritisch: er wordt gezegd dat er ook artikelen zijn die bevestigen dat de griepprik niet werkzaam is. Klopt dat?

Er is in Nederland consensus dat de griepprik een effectiviteit heeft van gemiddeld 40%.

Als een bepaald percentage inentingen binnen een organisatie niet bereikt wordt (ik meen me te herinneren dat 33% ingeënte medewerkers nodig is voor halen van gewenste effect groepsimmuniteit), heeft inenten individueel gezien geen effect. Klopt dat?

Voor jezelf heeft het altijd effect en voor de overdracht naar de patiënt ook. Groepsimmuniteit wordt bij griep pas bereikt als 60% is gevaccineerd met een 100% werkzaam vaccin. Dat is een illusie.

Is het ook effectief om alle cliënten een griepprik te laten halen, in plaats van alleen cliënten met een chronische ziekte of ander hoog risico?

Dat zou zeker helpen, maar niet voldoende zijn, vanwege de lage effectiviteit van de prik.

Uitgaande van 1.000 medewerkers: zonder griepvaccin zal 10% de griep kunnen krijgen, dit zijn 100 personen. Met een griepvaccin zal dit aantal maximaal naar 50 kunnen afnemen, bij een 100% vaccinatiegraad. Klopt dat?

De griepprik is bij jongere mensen effectiever. Maar de gevolgen voor ouderen zijn groter. Daarom is het van belang dat er breed gevaccineerd wordt.

Als ouderen een slecht immuunsysteem hebben, hoe kan een griepvaccinatie dan antistoffen triggeren bij deze groep? 

De griepprik heeft bij deze groep wel een verminderde werking (immunosenesence), maar het is zeker niet nul.

In hoeverre bescherm je je patiënten als je wel de griepprik haalt?

De effectiviteit van de griepprik is bij mensen onder de 60 jaar ongeveer 60%, dus je beschermt patiënten daarmee.

Is er bewijs dat vaccinatie complicaties voorkomt, zoals longontsteking en overdracht naar anderen?

Ja, dat is er. Op de RIVM website is daarover van alles te vinden. 

Hoe wordt de effectiviteit van de griepprik bepaald? En waarom is de effectiviteit zo laag?

De effectiviteit wordt bepaald door bij mensen met griepklachten te kijken wie het griepvirus heeft en wie niet en dan te vergelijken tussen die twee groepen wie wel en wie niet gevaccineerd is. Het is helaas niet anders dat de effectiviteit laag is.

Is de 40% bescherming door 'verkeerde' samenstelling of ook bij een juiste samenstelling van het vaccin? 

Dat is het gemiddelde over de afgelopen 10 jaar: soms is de werking dus beter en soms minder.

Klopt het dat een griepvaccin juist bij sommige risicogroepen minder goed werkt omdat hun afweersysteem vaak niet goed werkt? 

Dat klopt, maar de werking is minder, niet afwezig.

Is het bewezen dat de griepprik ook ervoor zorgt dat je minder zwaar ziek wordt bij een coronabesmetting? 

Nee, niet waarschijnlijk.

Is jaarlijks herhalen van de griepprik een must voor de afweer?

Helaas is het nodig om je jaarlijks opnieuw te laten vaccineren, aangezien de antilichamen langzamerhand verdwijnen en er steeds een nieuw gemuteerd vaccin de kop op steekt.

Griep en corona

In hoeverre maakt het doormaken van een griep je vatbaarder voor een ernstiger beloop van een COVID-19-infectie?

Niet.

Kan ik ervan uitgaan dat de griepprik ook echt een griepprik is en er niet stiekem iets tegen COVID-19 in zit?

Ja.

Is het verstandig om een griepprik te nemen als je corona hebt of recentelijk hebt gehad?

Ja, niet tijdens de acute fase, wel erna.

Is een griepprik noodzakelijk als je COVID-19 hebt gehad en nog steeds klachten hebt?

Griep en COVID-19 zijn verschillende aandoeningen, die geen verband met elkaar hebben.

Wordt de griepprik in Nederland vervroegd aangeboden in verband met corona?

Nee.

Als er een vaccin voor COVID-19 komt, kan deze wel samen met de reguliere griepprik gegeven worden? Of kan de reactie op de vaccins dan meer aannemelijk zijn?

Ja, dat kan, maar het coronavaccin is er voorlopig nog niet.
 

Volgens het Farmacotherapeutisch Kompas geldt als contra-indicatie voor de griepprik een acute infectieziekte. Betekent dit dat je geen griepprik kunt krijgen als je corona hebt? Ook niet met een milde vorm van corona?

Bij elke infectieziekte kun je beter even niet vaccineren tot het over is. Het gaat om het acute stadium, wanneer het virus nog aantoonbaar is en er koorts is.
 

Volgens een Engelse studie is het risico op overlijden meer dan verdubbeld in mensen met griep én COVID-19 samen. Klopt dat?

Ja, maar er is een zeer kleine kans dat je beide oploopt.

Tegenwoordig dragen veel verpleegkundigen een chirurgisch mondneusmasker bij direct patiëntencontact in verband met corona. In hoeverre voorkomt zo'n mondmasker de overdracht van het griepvirus? En in hoeverre is dit dan een alternatief voor de griepprik?

Het dragen van een mondneusmasker voorkomt mogelijk overdracht van het virus van de drager van het mondneusmasker naar de patiënt, maar slechts voor een deel. Het is dus aanvullend aan de griepprik.
 

Hoe onderscheidt je klachten van griep en COVID-19?

Bekijk de tabel van het RIVM voor de verschillen tussen griep en COVID-19.


 

Het vaccin

In hoeverre is het waar dat een vaccin achterloopt op de daadwerkelijke variant griep die er heerst?

Het is mogelijk om een bepaalde verwachting uit te spreken hoe het virus zich zal ontwikkelen. Meestal is die voorspelling juist.

Is het vaccin dit jaar een quartrovaccin?

Ja.

Zit er in het griepvaccin alleen dood virus of ook materiaal dat het afweersysteem beïnvloedt?

Alleen stukjes van gedood virus.