Main content

Kostenstijging dure geneesmiddelen blijft zorgelijk

Nieuws

Uit de 'Monitor Geneesmiddelen in de medisch-specialistische zorg' die de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) heeft gepubliceerd, blijkt dat deze kosten opnieuw harder zijn gestegen dan de andere uitgaven aan medisch-specialistische zorg. De uitgaven nemen toe vanwege de introductie van nieuwe geneesmiddelen en het groeiend aantal patiënten. Tegelijkertijd dalen de uitgaven per patiënt. Uitgaande van voorlopige cijfers komt de groei over 2018 uit op 9,8%. De uitgaven dure geneesmiddelen bedragen daarmee circa 2,3 miljard euro; dat is 9,5% van de totale uitgaven aan medisch specialistische zorg.

Druk op budgetten

De NVZ maakt zich zorgen over de kostenontwikkeling van dure geneesmiddelen. De monitor laat zien dat ziekenhuizen en zorgverzekeraars zich inspannen om de kosten te beheersen en de toegankelijkheid te borgen. Desondanks blijft de druk op de budgetten aanhouden. Dat komt vooral omdat er steeds meer mogelijk is en het aantal patiënten toeneemt. Er komen steeds meer veelbelovende nieuwe medicijnen beschikbaar. Voor patiënten is dat een geweldige ontwikkeling die echter wel druk op de betaalbaarheid met zich meebrengt.

Nieuwe geneesmiddelen

Het is goed nieuws dat er geen problemen zijn gesignaleerd met toegankelijkheid, ondanks het feit dat in 2018 meer ziekenhuizen dan in 2017 knelpunten ervaren bij de inzet en vergoeding van dure geneesmiddelen. Patiënten krijgen dus de medicijnen die ze nodig hebben. Wel moeten ziekenhuizen en zorgverzekeraars volgens de NZa beter anticiperen op de introductie van nieuwe geneesmiddelen. De NVZ vindt ook dat dit beter kan. Voordat een nieuw middel op de markt komt, moeten ziekenhuizen bijvoorbeeld weten of de zorgverzekeraar van de patiënt het middel vergoedt. Dat is nu niet altijd bekend. De NVZ zal dit probleem bij Zorgverzekeraars Nederland (ZN) aankaarten. Het proces van selectieve inkoop moet transparanter verlopen, met heldere en tijdige communicatielijnen naar alle betrokken partijen.

Doelmatigheid en innovatie 

Ziekenhuizen zetten zich in voor doelmatig en gepast gebruik van dure geneesmiddelen. Dit blijkt ook uit de NZa-monitor. In bijna alle ziekenhuizen lopen projecten om doelmatige inzet van geneesmiddelen verder te verbeteren. Enkele voorbeelden zijn:

•    Met inzet van biosimilars realiseren de ziekenhuizen grote besparingen. Samen met Initiatiefgroep Biosimilars Nederland werkt de NVZ acties uit om zorgvuldige inzet van biosimilars te stimuleren. Ook heeft de Nederlandse Vereniging van ZiekenhuisApothekers een toolkit ontwikkeld om de optimale inzet van goedkopere biosimilars te ondersteunen. 

•    Via dosisoptimalisatie, start-stop criteria, richtlijnen en behandelprotocollen met aandacht voor kosteneffectiviteit worden kosten gereduceerd en de toegankelijkheid verbeterd. 

•    Door het beperken van spillage van geneesmiddelen. 

•    Via samenwerking in zorgnetwerken wordt zorg dichtbij de patiënt geleverd, terwijl de kwaliteit en doelmatigheid worden verbeterd door de uitkomsten te meten en te vergelijken. 

•    Door het opzetten van geneesmiddelenregistraties en biobanken waarin DNA materiaal wordt verzameld, wordt kennis verworven waarmee overbehandeling kan worden verminderd en therapie op maat op maat binnen bereik komt.

•    Ziekenhuizen werken nauw samen bij de inkoop van dure geneesmiddelen. Via  inkoopgroepen bundelen zij inkoopkracht en zij zijn daarin ook effectief. Dat doen zij al jaren.

Gepast gebruik

Ziekenhuizen zijn positief over deze maatregelen. Driekwart van de ziekenhuizen vindt dat gepast gebruik in het eigen ziekenhuis leidt tot minder kosten en dezelfde of zelfs een hogere effectiviteit van de farmacotherapie, volgens de monitor. Wel blijkt het zichtbaar maken van de inspanningen en resultaten een knelpunt. Volgens 75% van de algemene ziekenhuizen en alle academische ziekenhuizen kunnen zorgverzekeraars niet beoordelen of een ziekenhuis gepast gebruik toepast in de praktijk. Zorgverzekeraars denken hier hetzelfde over. Dit moet anders.

Dure geneesmiddelen

De NVZ spant zich samen met medisch specialisten, ziekenhuisapothekers en zorgverzekeraars in om doelmatigheid en gepast gebruik nog verder te verbeteren. De brancheorganisaties hebben afspraken gemaakt over maatregelen voor de betaalbaarheid en toegankelijkheid van dure geneesmiddelen. Het beter delen en zichtbaar maken van goede praktijkvoorbeelden hoort daarbij.

Risico op verdringing van zorg

De komende jaren worden vele nieuwe dure geneesmiddelen verwacht door innovaties als gentherapie. Het is niet langer houdbaar om deze medicijnen te bekostigen uit het budget voor medisch specialistische zorg zonder extra financiële middelen. De NVZ ontvangt nu al signalen van ziekenhuizen dat de uitgaven aan dure geneesmiddelen ten koste gaan van andere noodzakelijke uitgaven, zoals die aan ICT, innovatie en overige zorg. De NVZ gaat over dit knellende probleem in overleg met VWS en de andere partijen die het hoofdlijnenakkoord medisch-specialistische zorg hebben ondertekend.

Geneesmiddelen

Wil je meer informatie over Geneesmiddelen? Word dan lid van de werkgroep Geneesmiddelen op Kennisnet. Leden van NVZ kunnen lidmaatschap aanvragen van Kennisnet voor gedetailleerde inhoudelijke informatie over onder andere dit onderwerp.